Een bezoek aan de Heksenwaag staat garant voor een verhelderend en ontspannend uitstapje naar een verleden dat tot de verbeelding spreekt.

Heksen wegen bijna niets
Om op een bezem te kunnen rondvliegen, moet een heks bijna gewichtloos zijn. Die redenering heeft Oudewater en haar belangrijkste monument de Heksenwaag beroemd gemaakt. Karel V verleende het stadje in 1545 het privilege certificaten uit
te schrijven die iemand voor eens en voor altijd vrijpleitten van hekserij. Oudewater werd daarmee het reisdoel voor veel vrouwen in Europa.

Honderdduizenden 'heksen' ter dood gebracht
Honderdduizenden vrouwen zijn in het verleden gedood op beschuldiging van hekserij. Er was weinig voor nodig om als heks aangeklaagd te worden. Een burenruzie, mislukte oogst of de dood van een jong kind waren vaak voldoende reden. Beschuldigde vrouwen hadden nauwelijks kans zich te verdedigen. Al was het alleen maar omdat bekentenissen met geweld afgedwongen werden.

Certificaet van Weginge
Vrijspraak kon volgen wanneer bleek dat het gewicht van de aangeklaagde overeenkwam met 'de proportiën des lichaams'. Waagmeesters waren vaak corrupt en verklaarden een vrouw te licht, in ruil voor een paar gouden dukaten. Dat gebeurde ook bij een heksenproces in 1545 in Polsbroek . Karel V was daarbij aanwezig. Hij kon niet geloven dat de beschuldigde vrouw zo licht was. In Oudewater liet hij haar vrijgesproken. door een niet-corrupte waagmeester nogmaals wegen. Ze bleek honderd pond te wegen en werd Uit dankbaarheid verleende Karel V Oudewater het speciale privilege. Mensen uit heel Europa kwamen toen naar de Heksenwaag om het felbegeerde certificaat te bemachtigen.

In de monumentale stadswaag is een permanente expositie ingericht over driehonderd jaar heksenvervolging. Naast de unieke verzameling documenten en geschriften en allerlei authentieke atrributen kan de bezoeker een videopresentatie bekijken. Verder is als verwijzing naar het volksgeloof een heksenkeuken ingericht, waar een heks onder toeziend oog van haar gitzwarte kat een kwalijk riekende toverdrank aan het brouwen is. Pronkstuk van de collectie is de uit 1482 stammende weegschaal, waarmee de bezoeker door de weegmeester op oorspronkelijke wijze zijn of haar gewicht in ponden kan laten vaststellen.